Tarihin Bilinmeyenlerine Işık Tutuldu

Güncelleme tarihi: 15 saat önce
Doç. Dr. Coşkun Kumru, Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’nde danışmanlık görevi üstlenen Dr. Mustafa Ali (Kentli) ve Mahmut Nedim (Kaytmaz)’ın tarihin sayfaları arasında kaybolmuş hayat hikayelerini anlattı.
“Doğu Türkistan Vakfı Söyleşileri” Pamukkale Üniversitesi Tarih Bölümü Öğr. Ü. Doç. Dr. Coşkun Kumru’nun konuşmacı olduğu “DTİC Döneminde Türkiye'den Gelen Danışmanlar:
MUSTAFA ALİ KENTLİ ve MAHMUT NEDİM KAYTMAZ” başlıklı toplantıyla başladı.
Asıl mesleği hekimlik olan Mustafa Ali Bey’in siyasi, kültürel ve eğitim konularında, eski bir subay olan Mahmut Nedim Bey’in ise askeri konularda danışmanlık yaptıklarını ve yeni cumhuriyetin başarısı için büyük çaba gösterdiklerini ifade eden Doç. Dr. Kumru, bir süre sonra onların başarılarından rahatsız olan Sovyetler Birliği ve Çin’in yoğun bir dezenformasyon saldırısına giriştiklerini belirtti. Ayrıca,
Türkiye’nin de bu kişilerin faaliyetlerini yakından takip ettiğini, bu bağlamda Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde çok sayıda belge bulunduğunun altını çizdi.
Mustafa Ali Bey’in Doğu Türkistan’da kurulan cumhuriyetin Sovyet işgali, Tungan isyanı ve liderler arasındaki çatışmalar sonrası yıkılması üzerine 1934 yılının Temmuz ayında Türkiye’ye döndüğünü ancak Mahmut Nedim Bey’in sonraki hayatı hakkında hiç bir bilgi olmadığını ifade etti. Mahmut Nedim Bey’le ilgili son bilginin onun Doğu Türkistan milli ordusu saflarında bizzat savaşa katıldığı yolundaki kayıtlar olduğunu dile getiren Kumru, bundan ötürü cephede şehit düşmüş olabileceği yorumlarının da yapıldığını dile getirerek, bunu teyit etmenin mümkün olmadığını ama yaptığı araştırmalarda Mahmut Nedim Bey’in hiç bir yakınının izine de ulaşamadığını söyledi.
Toplantının yönlendiriciliğini üstlenen Vakıf Başkanımız Prof. Dr. Abdulhamit Avşar da Türkiye-Doğu Türkistan ilişkilerinin tarih boyunca süregelen bir kardeşlik ilişkisi olduğunu, DTİC’nde danışmanlık üstlenen Türkiye Türkleri örneğinin zor zamanda ortaya konulan bu kardeşlik dayanışmasının somut bir göstergesi olduğunu ifade etti ve böylesine önemli bir konuyu titiz bir çalışma ve gayretle gün ışığına çıkarması dolayısıyla Doç. Dr. Coşkun Kumru’ya Vakfımız ve Doğu Türkistanlılar adına teşekkür etti. Sunuculuğunu Mukarram Muhammedemin’in üstlendiği programda Uygur sanatçı Kahar da geleneksel 12 Mugam ve Uygur destan müziğinden örnekler sundu.
Kumru’ya Doğu Türkistan’ın bağımsızlık sembolü doppa takdim edilmesiyle sona eren toplantıya MHP İstanbul İl Başkanlığı Başkan Yardımcısı Batuhan Pınar başta olmak üzere, STK temsilcileri, akademisyenler, kültür ve sanat insanları, üniversite öğrencileri ve Doğu Türkistanlılardan oluşan seçkin bir topluluk katıldı.




Yorumlar