Sivas’ta Kurulan Eratna Devleti Hakkında

ERATNALILAR (1327-1381)

Kaşgarlı Mahmut, Divan-ı Lügat-it Türk’te 'eratna' sözüne “kıymetli inci”(gibi beden sahibi) anlamını vermiştir. Sultan Eratna iri yarı bir insanmış, gören dev sanırmış. At ağırlığını çekemediği için sığıra binermiş.

Eratna Devleti’nin kurucusu olan Sultan Alâeddin Eratna, bir Uygur Türkü’dür. Anadolu Selçuklu Devleti 14. Yüzyılın başında (1318) tarihi rolünü tamamlamıştı. Sultan Eratna, İlhanlıların genel valisi iken Eratna Devleti’nin bağımsızlığını ilan etti.

Sultan Alâeddin Eratna kurduğu devlet düzeninde soydaşları olan Uygur Türklerine olduğu kadar, Oğuz Türklerine de değer vererek, Anadolu’da bozulmuş olan milli birlik ve beraberliği yeniden kurmuştur.

Anadolu Selçuklu topraklarının hemen tamamına hakim olan Eratnalıların ilk yönetim merkezi Sivas iken daha sonra Kayseri başşehir olmuştur. Niğde, Tokat, Ankara, Nevşehir, Erzincan, Amasya, Konya önemli şehirlerindendi. Yozgat, Giresun, Tunceli, Aksaray, Bayburt, Gümüşhane, Çorum, Samsun, Sinop, Erzurum, Divriği, Kırşehir, Darende ve Malatya kuzeyinde hakimiyet kurmuşlardı. (214 bin km2)

Eratna devletinin mimari eserleri daha çok Kayseri’de inşa edilmiştir. Eratna ve ailesi Kayseri’de yer alan Köşk Medrese avlusundaki kümbette gömülüdür.

Ölümünden sonra oğulları ve torunları devleti koruyamadılar ve parçalandılar. Devletin naibi olan Kadı Burhanettin, Eratna devletine el koyarak kendi adıyla anılan devletini kurdu.

**

Sultan Alâeddin Eratna, oğlu Şeyh Hasan Bey ile Artuklu Hükümdarının kızını nişanladı. Sivas Valisi Şeyh Hasan evleneceği gün Sivas’ta vefat etti. Nişanlısını kardeşi Cafer Bey ile evlendirdiler.

Sultan Alâeddin, çok sevdiği oğlu Şeyh Hasan’ın genç yaşta ve düğün gününde ölmesinden dolayı derin bir üzüntü duydu. Üzüntüsünü hafifletmek ve oğluna olan sevgisini anıtlaştırmak için Sivas’ta halk arasında “Güdük Minare / Dabaz Tekkesi” olarak bilinen, Anadolu’da benzeri görülmeyen kümbeti yaptırmış ve oğlunu buraya defnettirmiştir. Günümüzde Güdük Minare’nin ana yapısı varlığını korumakla birlikte, üzerindeki muhteşem mavi çiniler maalesef dökülmüş durumdadır.